Deprem Güçlendirme Sürecindeki Bir Bina Kullanılabilir Mi?

Türkiye’de son yıllarda artan deprem riski nedeniyle birçok bina için deprem performans analizi yapılmakta ve gerekli görülen yapılar için deprem güçlendirme projeleri hazırlanmaktadır. Özellikle eski yapılarda uygulanan çelik yapı güçlendirme ve betonarme güçlendirme çalışmaları, yapı güvenliğini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu noktada:

• çelik yapı güçlendirme,
• betonarme güçlendirme,
• karbon fiber uygulamaları,
• sismik izolasyon sistemleri gibi farklı mühendislik çözümleri tercih edilmektedir. Ancak bina sahiplerinin ve kiracıların en çok merak ettiği konu şudur:

Ancak bina sahiplerinin en çok merak ettiği konuların başında şu soru gelir:

Deprem güçlendirme sürecindeki bir binada yaşam devam edebilir mi?

Bu sorunun cevabı; güçlendirme yöntemine, yapının mevcut durumuna ve uygulama kapsamına göre değişmektedir.

Güçlendirme Sürecinde Bina Kullanılabilir mi?

Deprem güçlendirme sürecindeki bir binanın kullanılıp kullanılamayacağı; yapılan müdahalenin boyutuna, taşıyıcı sisteme etkisine ve mühendislik raporlarına bağlıdır.Hafif müdahaleler içeren uygulamalarda bina tamamen boşaltılmadan etaplı çalışma yapılabilmektedir.Ancak yapının taşıyıcı sistemine doğrudan müdahale edilen projelerde güvenlik nedeniyle tahliye genellikle zorunlu hale gelir.

Özellikle:

• kolon mantolama,
• kiriş güçlendirme,
• temel iyileştirme çalışmaları,
• yeni perde beton eklenmesi

gibi geleneksel betonarme güçlendirme yöntemlerinde bina içerisinde yaşamın devam etmesi çoğu zaman mümkün değildir.Binanın güçlendirme sırasında kullanılabilir olup olmadığına yalnızca uzman mühendislik ekipler ; deprem performans analizi,taşıyıcı sistem incelemesi, zemin değerlendirmesi yaparak karar verirler.

Hazırlanan teknik rapor doğrultusunda ise etaplı çalışma planı, tahliye gerekliliği, alınacak güvenlik önlemleri belirlenir.

Özellikle; kolon hasarı bulunan,taşıyıcı sistemi zayıf,deprem sonrası çatlak oluşmuş yapılarda kullanım konusunda mutlaka uzman görüşü alınmalıdır.

Hangi Durumlarda Kullanım Mümkün Olabilir?

Bazı projelerde güçlendirme çalışmaları yalnızca binanın belirli bölümlerinde veya dış cephesinde yürütülmektedir. Özellikle bazı çelik yapı güçlendirme uygulamalarında etaplı çalışma yapılabildiği için teknik ekiplerin onayıyla sınırlı kullanım mümkün olabilir. Bu durumda çelik sistemlerin hızlı montaj imkanı sunması,daha hafif olması,yapıya daha az ek yük bindirmesi, etaplı uygulanabilmesi gibi avantajları bulunur.

Ancak burada en önemli kriter; taşıyıcı sisteme aktif müdahale olup olmadığıdır.Eğer kolon ve kiriş sistemlerinde yoğun çalışma yapılıyorsa, bina geçici olarak zayıflayabileceği için kullanım önerilmez.Tekrar edelim, burada nihai karar mutlaka statik proje ekibi ve şantiye güvenlik uzmanları tarafından verilmelidir.

Güçlendirme Sürecinde Karşılaşılabilecek Riskler

Deprem güçlendirme çalışmaları sırasında bina yalnızca teknik açıdan değil, yaşam koşulları açısından da zorlayıcı hale gelebilir.Özellikle betonarme güçlendirme uygulamalarında kırma işlemleri,kalıp çalışmaları,yoğun beton uygulamaları gibi daha fazla şantiye süreci oluşur.

Süreç boyunca:

• yoğun gürültü,
• toz oluşumu,
• titreşim,
• elektrik ve su kesintileri,
• temel kazıları,
• geçici güvenlik riskleri oluşabilir.

Bu nedenle bazı yapılarda teknik olarak kullanım mümkün olsa bile yaşam konforu ciddi şekilde düşebilir.Özellikle eski ve yıpranmış yapılarda güvenlik amacıyla geçici tahliye kararı alınması oldukça yaygındır.Bu yapılarda asbest,kurşun bazlı malzemeler,eski tesisat sistemleri risk oluşturabilir.

Ayrıca:

• yüksekten malzeme düşmesi,
• gaz ve elektrik hatları,
• kırım sırasında oluşabilecek ani taşıyıcı sistem sorunları şantiye güvenliği açısından ciddi tehlikeler yaratabilir.

Bu nedenle bina kullanımının devam ettiği projelerde yaşam alanları ile şantiye alanları tamamen ayrılmalıdır.

Çelik Yapı Güçlendirme Sistemi Daha Avantajlı Olabilir Mi?

Modern projelerde çelik yapı güçlendirme sistemleri daha hızlı uygulanabildiği ve yapıya daha az ek yük bindirdiği için avantaj sağlayabilmektedir.

Çelik sistemlerin:

• hızlı montaj imkanı sunması,
• daha hafif olması,
• etaplı uygulanabilmesi

Ancak hangi yöntem uygulanırsa uygulansın,depreme dayanıklı yapılar için profesyonel deprem performans analizi yaptırmak ve doğru güçlendirme yöntemini belirlemek, hem can güvenliği hem de yapı ömrü açısından kritik önem taşımaktadır. Bu durumda gerekli yasal onaylar tamamlanmalıdır. Güçlendirme işlemleri tamamlanıp belediye kullanım onayları alındıktan sonra ise yapı güvenli şekilde kullanılmaya devam edebilir.